Filmlere esin kaynağı olan bu kızları tahrik edici kılan ne ? Manga veya çizgi romanla pek fazla ilgilenmeyenlerin mangalara "Seni kimler çizdi yavrum, memleket nere?" şeklinde yaklaşmaları gayet normal. Zira manga, görünce ilgilenilmeyecek gibi değil. Alışılmışın aksine, o kadar farklı, yaratıcı ve özellikle kadın çizimleriyle öylesine erkeğe özgüler ki görmeden geçmek imkansız. Mangaların bu vurucu özelliği, sıra dışı hikâyeleriyle birleşince, çizgi roman dünyasının ağa babası sayılan Amerika'da bile kendine bir alan açmayı başardı. Bugün tüm dünyada çığ gibi büyüyen bir manga meraklıları kitlesi var.
ablası baksana şunun sevimliliğine, yerim ben onu...
Araştırmalara göre Japonya günümüzde tuvalet kağıdı için kullandığından daha fazla kağıdı mangalar için kullanıyor... Bilinen ilk kullanımı 1770'li yıllara dayanan manga kelimesi, iki Çince karakterin ("man" yani "ilgisiz" ve "ga" yani "resim") birleşiminden oluşuyor. 19'uncu yüzyılda Hokusai Katsushika adlı ünlü Japon ressamın Ukiyo-e (yüzen dünyanın resimleri) diye tanımlanan ve genellikle manzara resimlerinin yapıldığı ahşap kalıplarla baskı yapmasıyla manga başlıyor. Bu işlerin kağıda basılarak yayımlanması sonrası manga terimi yaygın olarak kullanılmaya başlanmış. Manga çizerlerine ise "mangaka" deniyor.
İngilizler yarattı Japonlar benimsedi
Charles Wirgman adında bir İngiliz karikatürist 1862 yılında Japonya ile ilgili haberleri konu alan Japan Punch isimli bir dergi çıkartmaya başladı. Dergi için çizdiği karikatürlerde kullandığı gölgelendirme, perspektif ve konuşma balonu gibi birçok ilginç teknik ve zeka dolu hicivli tarzı Japon sanatçılar tarafından da benimsendi. Japonlar bu etkiyle, o güne kadar kullandıkları fırçalar yerine kalemler kullanmaya başlayıp, o güne kadar tabu olan "düzeni eleştirmeme" yargısını da yıkarak yeni bir tarz oluşturdular. Bugün Charles Wirgman Japon karikatürünün babası kabul ediliyor ve adına her yıl anma törenleri düzenleniyor.
Mangalar, Amerikan çizgi romanlarına ve hatta geleneksel çizgi roman anlayışına göre oldukça farklı eserler. Öncelikle çok yoğun olarak üretilip ve tüketiliyor. Japon kitap piyasasının yüzde 30'unu kapsayan manga endüstrisi ülke için önemli bir ekonomi faktörü. İstatistiklere göre her Japon yılda 15 manga alıyor. Bunun da ülke ekonomisine katkısı yılda 250 milyar yen (31 milyar lira) gibi büyük bir sayı. Tabii ki manga bağımlısı büyük çoğunluk, yılda 15 manga ile yetinemiyor.
Amerikan çizgi romanları genellikle 30 ila 50 sayfa arasında basılırken Japonya'da haftalık bir çizgi roman dergisi yaklaşık 400 sayfa olarak yayımlanıyor. Bazı dergilerse bin sayfayı bile geçen kalın ciltli basılıyorlar.
Dünya genelinde çizgi romanlar çocuklar, genç erkekler veya koleksiyoncu yetişkinler tarafından satın alınıyor. Tarih, din, kültür ve felsefenin harmanlandığı mangalarsa sadece Japon kültürü için değil, tüm okuyucular için bir hayli öğretici değerler içermekte. Japonya'da sayısız üretimi olan çizgi romanların, batılı bir örneği bulunmayan iki türü "sho-nen manga" (genç erkekler için çizgi roman) ve "sho-jo manga"dır (genç kızlar için çizgi roman). Bu dergiler yaklaşık 350 sayfa civarında olup ortalama üç dolardan az bir fiyata satılıyorlar. Örneğin "sho-jo manga"nın amacı, ortaokul ve lise çağlarındaki kız çocuklarının iç dünyalarını, aşk, okul, aile yaşamı, cinsellik gibi konulardaki sorunlarını ve yalnızlıklarını paylaşmak. 1950'lerde ortaya çıkan bu tür, zamanla genç kızların cinsel ayrım nedeniyle yaşadıkları baskıdan kurtulmak için duydukları istekleri anlatmalarına yardımcı olan bir araç haline gelmiş. Bu aşamada mangalar sanatsal yaratı amacının yanı sıra, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda da okura hizmet ediyorlar.
Bazen haftada dört milyonun üzerinde satış yapan Sho-nen Jump isimli manga ünlü Amerikan dergisi Newsweek ile yaklaşık aynı tiraja sahip. Daha da ilginci Japonya nüfusunun Amerikan nüfusunun yarısından az olması.
Bunlar mangaların sadece küçük bir bölümü. Japonya'da, "mecha" denen ve dev robotları konu alan, "yuri" denen ve sadece lezbiyen ilişkileri konu edinen, "ecchi" ismindeki cinsel sapkınlıkları ve uç fantezileri resimleyen, "furry" diye bilinen ve insan gibi davranan hayvanların bulunduğu, yetişkin erkekler, yetişkin kadınlar, bilim kurgular, araba yarışları, futbol gibi birçok konuya dair sayısız alt tür yayınlanıyor.
Batının geç keşfettiği mangalar sundukları konu çeşitliliğiyle sadece çizgi roman severleri değil, çizgi roman ve sinema üreticilerini de bir hayli etkiliyorlar. Amerika ve Avrupa'da son 10 yıl içinde tanınmaya başlayan mangalar özellikle Amerika'da geniş bir hayran kitlesine sahip. Bazı çizgi roman üreticileri, telif haklarını alarak manga hikâyelerini tekrardan çizdiriyor veya olduğu gibi yayınlıyorlar.
Bir de Türk erkeklerinin iyi hatırladığı "Tsubasa" gibi çizgi filmler var. Bunlara önceden yayımcı firmanın ismi "manga" olduğu için manga deniyordu ama aslında "anime" diye tanımlanıyorlar. Animeler de konu çeşitliği ve animasyon kalitesiyle dünyanın hayran olduğu manga uzantısı Japon şaheserleri olarak nitelenebilir. Anime hayranları "otaku" diye sınıflandırılıyorlar.
Hentai kızı adamı deli divaneye döndürür
Mangaların en desiseli bölümünde manga kızları yer alıyor. Manga kızlarını çizmek ayrı bir ustalık işi. Zaten manga hayranları genellikle çizerine göre manga seçiyorlar. Bu seçimleri en çok etkileyen de çizerin manga kızlarını nasıl çizdiği.
Manga kızlarının birçok türü var. Mesela liseli manga kızları, şirin manga kızları, olgun, büyük göğüslü, saf, çocuksu gibi saymakla bitmeyecek kadar alternatif var. Bu güzel çizimli kızların çıplak bedenlerinin ve hatta en ücra bölgelerinin göründüğü mangalara ise "hentai" deniyor.
Hentailerin konuları da kendi içinde bir hayli çeşitlilik gösteriyor. Cinsellik ağırlıklı ve "18 yaş üstü" uyarısıyla piyasaya çıkan hentailerin mangaların en ustalık gerektiren türü olduğu söyleniyor. Abartılı kadın vücudu çizimleriyle erkekleri kendisine hayran bırakan hentailerde bulunan bazı kadın karakterler Japonya'da tanrıça derecesinde ünlü. Tabii dünya çapında meraklıları bulunan hentai karakterlerine aşık olan çizgi roman hayranları da azımsanmayacak sayıda.
La Blue Girl, X, Urotsukidoji, Cream Lemon, Bible Black gibi hentailer, çizimleri, konuları ve içerdikleri fanteziler dolayısıyla en çok hayran kitlesini sırtlayan serilerden bazıları.
Mangalar artık sadece Japonlar tarafından üretilmiyor. Dünyanın her tarafından çizerler manga tarzında eserler ortaya koyuyorlar. Fransız, Amerikan manga ve animeleri, devasa hayran kitlesine sahip manga sektöründen pay kapmaya çalışıyor. Japonya dışında Çin ve Güney Kore gibi diğer Uzakdoğu devlerinde de henüz keşfedilmemiş birçok manga yayınlanıyor. Mangalar sundukları çeşitlilik, bağlı oldukları kurallar, kendilerine has tarzları dolayısıyla keşfedebilen herkesi kendilerine hayran bırakıyor. Bir diğer taraftan da artık darboğaza girip kendini tekrar etmeye başlayan Amerikan çizgi roman ve sinema sektörleri için de taze bir kaynak olma rolü üstleniyorlar.
Türk çizerlere Japon mangalarını sorduk
Mehmet Çağçağ (Leman dergisi)
Ben manga seviyorum. Fakat küresel bir tehdit oluşturuyor bence. Çok fazla emek harcanıyor ama çabuk tüketiliyor. Avrupa ekolüne de uzak. Çok başarılı şeyler yapıyorlar ama ben Avrupa ekolünü tercih ediyorum.
Emrah Ablak (Fermuar dergisi)
Japonların hayatı metroda geçtiği için ilk etapta metroda okunsun diye çıkmış bir tür. Sonra da alıp başını yürümüş. İçlerinde sevdiğim örnekler de var. Devamlı takip etmiyorum. Ama sevmiyorum da diyemem. Ben Tenten'ciyim aslında.
Oky (Penguen dergisi)
Çizgideki özenin ve hikâyelerdeki uç durumun fazlasıyla dikkatimi çektiğini söyleyebilirim. Avrupa ve Amerika'daki pek bilinmeyen underground çizgi romanlardan ayrı bir tarafa koyarsak manga ve hentaileri bu kıtalardan çıkan popüler çizgi romanlardan daha etkileyici buluyorum.
Devamını oku >
